سرگیجه (ورتیگو)

معرفی بیماری

سرگیجه یا ورتیگو، احساس چرخش محیط اطراف یا حرکت خود فرد (احساس اینکه خودتان یا فضای اطرافتان در حال چرخش است) است که می‌تواند ناگهانی یا تدریجی شروع شود و از چند ثانیه تا چند ساعت یا روزها ادامه یابد. ورتیگو معمولاً با علائمی مانند تهوع، استفراغ، اختلال تعادل، تعریق، تغییرات بینایی و ضعف همراه است. این بیماری می‌تواند ناشی از اختلالات گوش داخلی (شایع‌ترین علت)، مشکلات عصبی، میگرن، کم‌خونی، افت فشار خون، کم‌آبی، کمبود ویتامین B12 و برخی داروها باشد. ورتیگو می‌تواند کیفیت زندگی را به‌شدت کاهش دهد و خطر زمین خوردن و تصادفات را افزایش دهد.

علل و عوامل خطر

• علل گوش داخلی: بیماری منیر، التهاب عصب دهلیزی، سنگ‌های گوش داخلی (BPPV)، عفونت گوش میانی
• علل عصبی: میگرن وستی‌بولار، سکته مغزی، بیماری‌های دماغی
• علل عمومی: کم‌خونی شدید، کم‌بود ویتامین B12، افت فشار خون ناگهانی، کم‌آبی، مصرف برخی داروها، استرس و اضطراب
• عوامل خطر: افزایش سن، سابقه میگرن، کم‌خونی، کمبود ویتامین B12، بیماری‌های قلبی و فشار خون، سابقه عفونت گوش

نقش تغذیه در کاهش علائم

تغذیه مناسب می‌تواند به کاهش علائم سرگیجه کمک کند. ویتامین B12 (گوشت، جگر، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات) برای عملکرد سیستم عصبی و پیشگیری از کم‌خونی ضروری است. آهن (گوشت قرمز، جگر، اسفناج، عدس) برای پیشگیری از کم‌خونی که یکی از علل سرگیجه است، ضروری است. نوشیدن آب کافی (حداقل ۸ لیوان در روز) برای جلوگیری از کم‌آبی و افت فشار خون مؤثر است. کاهش مصرف نمک (به‌ویژه در بیماری منیر) به کاهش فشار مایع گوش داخلی کمک می‌کند. کم کردن مصرف کافئین و الکل (که می‌توانند تعادل را مختل کنند) توصیه می‌شود. وعده‌های غذایی کوچک و مکرر به جلوگیری از افت قند خون (یکی از علل سرگیجه) کمک می‌کنند.

مواد غذایی مفید

• منابع ویتامین B12: جگر، گوشت قرمز، ماهی، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات (برای گیاهخواران: مکمل B12)
• منابع آهن: گوشت قرمز، جگر، اسفناج، عدس، لوبیا
• آبرسان‌ها: آب، دمنوش‌های گیاهی، آب میوه‌های طبیعی
• غذاهای کمک‌کننده به تعادل: موز (پتاسیم)، مغزها (منیزیم و ویتامین E)، سبزیجات برگ سبز (اسیدفولیک)
• دمنوش‌های مفید: چای زنجبیل، چای نعنا، چای بابونه (کاهش تهوع و آرامش)