اگزما (درماتیت آتوپیک)

معرفی بیماری

اگزما یا درماتیت آتوپیک، یک بیماری التهابی مزمن و خارش‌دار پوستی است که معمولاً در دوران کودکی شروع می‌شود و با خشکی پوست، قرمزی، خارش شدید، پوسته‌ریزی، ترک‌خوردگی و گاهی تاول‌های کوچک همراه است. این بیماری یکی از شایع‌ترین بیماری‌های پوستی در جهان است و شیوع آن در سال‌های اخیر افزایش یافته است. اگزما یک بیماری خودایمنی با زمینه ژنتیکی است و با اختلال در سد پوستی (کمبود پروتئین‌های ساختاری مانند فیلاگرین) و پاسخ ایمنی بیش از حد به محرک‌های محیطی همراه است. عوامل تشدیدکننده شامل خشکی هوا، استرس، تغییرات دما، عرق کردن، لباس‌های پشمی یا مصنوعی، و برخی مواد غذایی (در افراد حساس) هستند. این بیماری می‌تواند کیفیت زندگی را به‌شدت کاهش دهد و با آسم و آلرژی‌های فصلی همراه باشد.

علائم و عوامل تشدیدکننده

• علائم: خارش شدید و خشکی پوست، قرمزی و التهاب، پوسته‌ریزی و ترک‌خوردگی، تاول‌های کوچک و ترشح‌دار (در موارد عفونی)، ضخیم شدن پوست (در اثر خاراندن مکرر)، تیره شدن پوست در ناحیه التهابی
• عوامل تشدیدکننده: هوای سرد و خشک، استرس و اضطراب، تغییرات ناگهانی دما، عرق کردن، لباس‌های پشمی یا مصنوعی، مواد شوینده و عطرها، برخی مواد غذایی (شیر، تخم‌مرغ، سویا، گندم، مغزها در افراد حساس)، عفونت‌های پوستی

نقش تغذیه در کاهش علائم

تغذیه می‌تواند به کاهش التهاب و بهبود علائم اگزما کمک کند. اسیدهای چرب امگا-۳ (ماهی‌های چرب، گردو، بذر کتان) با کاهش تولید عوامل التهابی به کاهش خارش و التهاب کمک می‌کنند. ویتامین D به تنظیم پاسخ ایمنی و کاهش شدت علائم کمک می‌کند. ویتامین C و E به‌عنوان آنتی‌اکسیدان از سلول‌های پوست محافظت می‌کنند. روی (زینک) (گوشت، جگر، تخمه کدو، مغزها) به ترمیم پوست و کاهش التهاب کمک می‌کند. پروبیوتیک‌ها (ماست، کفیر) به تعادل فلور روده و کاهش پاسخ‌های ایمنی و التهابی کمک می‌کنند. کورکومین (زردچوبه) و زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی قوی هستند.

مواد غذایی مفید و مضر

• مفید: ماهی سالمون، گردو، بذر کتان (امگا-۳)، زردچوبه، زنجبیل (ضدالتهاب)، میوه‌ها و سبزیجات تازه (آنتی‌اکسیدان)، ماست پروبیوتیک و کفیر، چای سبز
• مضر: غذاهای فرآوری‌شده و پرچرب، قندهای ساده، مواد غذایی حساسیت‌زا (با شناسایی فردی مانند شیر، تخم‌مرغ، گندم، سویا، مغزها، بادام زمینی، غذاهای دریایی)
• روش مصرف: حذف غذاهای محرک به‌مدت ۲-۴ هفته و شناسایی عوامل تشدیدکننده با کمک پزشک متخصص آلرژی