سنگ کلیه (نفرولیتیازیس)

معرفی بیماری

سنگ کلیه وضعیتی است که در آن مواد معدنی و نمک‌های محلول در ادرار، به‌دلیل غلظت بالا یا کاهش حجم ادرار، متبلور شده و توده‌های جامدی به نام سنگ را در کلیه‌ها یا مجاری ادراری تشکیل می‌دهند. شایع‌ترین نوع (حدود ۸۰٪ موارد) از جنس اگزالات کلسیم است. سنگ‌های کوچک ممکن است بدون علائم دفع شوند، اما سنگ‌های بزرگ‌تر باعث درد شدید پهلو یا کمر (قولنج کلیوی) و علائم دیگر می‌شوند. نرخ عود این بیماری بسیار بالاست.

علائم و عوامل خطر

• علائم: درد شدید پهلو یا کمر، خون در ادرار، تهوع و استفراغ، تکرر و سوزش ادرار، تب و عفونت (در صورت انسداد)
• عوامل خطر: کم‌نوشیدن آب، مصرف زیاد اگزالات (اسفناج، ریواس، چغندر، آجیل‌ها، شکلات)، مصرف زیاد نمک و پروتئین حیوانی، چاقی، دیابت

نقش تغذیه در پیشگیری

پیشگیری از سنگ کلیه عمدتاً مبتنی بر افزایش مصرف آب (حداقل ۲.۵-۳ لیتر در روز) و اصلاح رژیم غذایی است. مصرف غذاهای غنی از پتاسیم (موز، سیب‌زمینی، آووکادو، سبزیجات برگ‌دار) و منابع کلسیم (لبنیات) به کاهش جذب اگزالات کمک می‌کند. مصرف لیمو ترش (به‌دلیل سیترات) و چای ترش و همچنین منیزیم و ویتامین B6 در پیشگیری مؤثر است. کاهش مصرف نمک و پروتئین حیوانی نیز ضروری است.